Вторник, 12.12.2017, 16:52
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
Приветствую Вас Гость | RSS
Тема дня

Талыши - один из крупных иранских этносов. Страна талышей - Талыш или Талышистан, - где они компактно проживают, занимает крайний юго-запад Прикаспия. Она разделена на две части - северную, ныне входящую в Азербайджанскую Республику, и южную, в Иране, простирающуюся узкой полосой вдоль южного побережья Каспийского моря.

Основные населённые пункты Талыша по обе стороны границы - Ланкон (Ленкоран или Ланкоран), Лерик, Масали, Астара, Лавандвил, Визне, Хавиг, Лисар, Джогандан, Хаштпар, Асалем, Талеш-дулаб, Шандерман, Масал, Сомейэ-Сара, Масуле и Фуман (Фуманат). Талышские сёла имеются и в горных местностях, простирающихся к западу в сторону Ардабиля в Иране.

Талышское население отмечается и в крупных городах - Баку, Реште, Энзели и т.д.
Категории раздела
В мире
Страны СНГ
Аналитика
Личности
Наши новости
Актуальные
Аналитика
Архив записей
Главная » 2015 » Декабрь » 2 » Ү. Һаҹыбәјовун “О олмасын, бу олсун” кинокомедијесынын јазылма идејасы һарада вә неҹә мејдана чыхмышдыр?
17:41
Ү. Һаҹыбәјовун “О олмасын, бу олсун” кинокомедијесынын јазылма идејасы һарада вә неҹә мејдана чыхмышдыр?

Һәр шеј Мүслүм Магомајевин талышларын милли хөрәји “Шалғам сујундан” (Шәлемов) башланды. Мәсәлә бурасындадыр ки, М. Магомајев Ланконда мусиги мәктәбинин мүәллими ишләдији дөврдә, онун ән чох севдији талыш хөрәкләриндән бири мәһз Шәлемов олуб. Онун бу хөрәјә мәһәббәтинин сәбәбкары исә, Шәлемовун о вахтлар Ланконда ән јахшы һазырландығы Һавзава кәнди вә бу маһалын кәндхудасы, мәним ана тәрәфдән улу бабам – анам Сәјјарәнин ата бабасы мәрһум Ағаҹан аға илә јахын достлуғу олубдур. Тез-тез Ағаҹан ағаја гонаг ҝәлән М. Магомајев ҝүнләрин бир ҝүнүндә онун евиндә мараглы бир һадисә илә растлашмалы олур. Белә Ағаҹан ағанын һамынын Мәшәди дедији бир нөкәри олубдур. Мәшәдинин әслән һарадан олдуғу мәнә мәлум дејил. Анҹаг ону билирәм ки, чар Русијасы вахтларында шиә талышлар Иранын Мәшһәд шәһәринә зијарәтә анҹаг Талыш дағларынын васитәсилә ҝизли јолла ҝедә билирдиләр. Бу заман, сәрһәд кешикчиләри дујуг дүшмәсин дејә, зәвварлары өтүрән бәләдчиләр онларын гаршысында шәрт гојурдулар ки, әҝәр сәрһәди кечәркән гадынын гуҹағында көрпә ушаг олардыса вә һәмин ушаг сәрһәди кечәркән гәфләтән ағлајардыса, онда гадын ушағы атыб гачмалы иди ки, сәрһәдчиләр зәвварлары тута вә ја ҝүллә илә вурә билмәсинләр. Ҝөрүнүр, Ағаҹан ағанын һәмин нөкәри дә Мәшһәд зијарәтинә ҝедәркән анасынын атмаға мәҹбур галдығы ушаглардан бири олмушдур ки, сонра јерлиләрдән кимсә һәмин ушағы ҝәтириб Ағаҹан ағаја тәһвил верир ки, ушаг өлмәсин. Бу минвалла Ағаҹан аға ону бөјүдүб әрсәјә чатдырмыш вә өз һәјәт ишләрини она тапшырмышды. Бурадан да онун ады Мәшәди галыб.

М. Магомајев Ағаҹан ағанын евиндә гонаг оларкән, һәмишә Мәшәди илә зарафатлашмағы хошлајырмыш. Ҝүнләрин бир ҝүнүндә Магомајев нөвбәти дәфә гонаг ҝәләндә, јенә дә Мәшәди илә зарафатлашмаг истәјир, амма ҝөрүр ки, Мәшәдин ганы гарадыр. Магомајев Ағаҹан ағадан сорушур ки, мәним достум нијә белә бикефдир, нә олуб она? Ағаҹан аға дејир ки, ај киши, Мәшәди мәним ики ајағымы бир башмаға дирәјиб ки, мәни евләндир. Мән дә она дејирәм ки, һардан сәнә гыз тапым? Гыз олса, елә өзүм евләнәрәм дә!

Магомајев бу сөзүн мүгабилиндә бир аз фикрә ҝедир вә сонра дејир:

-Ағаҹан аға, бурда нә вар ки? Мәшәди үчүн гызы тапмаг мәндән, ону евләндирмәк исә сәндән! Гызы мән тапырам, тоју исә сән елә!

Сонрадан белә мәлум олур ки, сән демә, Магомајев бу һадисәдән истифадә едәрәк, бир сәһнә әсәри јазмағы планлашдырыр. Ланконда бир дул гадына елчи дүшүр вә онун һәрисини алыр. Сонра Ағаҹан аға тојун ҝүнүн тәјин едир. Магомајев исә, сән демә, Ланконун лотулары илә данышыр ки, белә бир сәһнәни тәшкил етмәји планлашдырыр.

Тој ҝүнү Магомајев Мәшәдини онун башынын дәстәси, о ҹүмләдән Ланконун һәмин лотулары илә бирликдә Ланконун шәһәр һамамына апарыр. Лотулар һамамда чимәндән сонра, Мәшәдинин башмагларыны да оғурлајыб, арадан чыхырлар. Бу вахты Мәшәди онлары ҝери чағыртдырыр вә дејир ки, “нараһат олмасынлар, һамам пулу мәндәндир, гој башмагларымы гајтарсынлар”. Мәнә мәлум олан будур ки, лотулар ҝери гајытсалар да, Ағаҹан ағанын Мәшәди үчүн алдығы тәзә башмаглары она гајтармырлар. Мәшәди мәҹлисә ҝирәркән Һавзава ағсаггалларындан бири ону ајағыјалын ҝөрүр вә өз башмагларыны чыхарыб она верир ки, ајыбдыр, бәј башмагсыз мәҹлисә ҝирмәз. Беләликлә, Мәшәд чадыра ҝирир.

Ағаҹан аға арабалары лотуларла бирликдә ҝәлинин далынҹа ҝөндәрир шәһәрә. Ланкондан Һавзава кәндинә гәдәр 12 км јолу ҹаванлар рәгс едә-едә, түфәнҝ ата-ата ҝәлин арабасыны мүшаијәт едирләр. Ҝәлини ҝәтириб ҝәрдәјә салырлар.

Бәли, вахт, вәдә ҝәлиб јетишир, Мәшәдини тәмтәрагла пәрдәјә өтүрүрләр. Ағаҹан аға башынын дәстәси илә, Магомајев дә дахил олмагла, ләмдә отуруб ләвәнҝи плов јејиб, үстүндән дә Шәлемов ичмәкдә олурлар. Бу анда Мәшәдинин гышгырыг сәси ҝәлир, үч дәфә гышгырыр: -“Вај, евим јыхылды! А кишиләр, сиз бу ҝәлини ҝәтирәндә бахмадыныз ки, о, гадынды ја киши?!”

Ағаҹан аға вә диҝәр ағсаггаллар онун сөзләринә мат галырлар. Чүнки Магомајевдән башга һеч кими бу “фырылдагдан” хәбәри јох имиш. Ишин мајасы Магомајев имиш. Ҹамаат ҹаваб верир ки, “бу нә сөздү? Ҝәлин гадын олар да!” Мәшәди ҹаваб верир ки, “ҝәлин бу дәфә киши чыхды!”.

Бир мәсәләни дә гејд едим: Сән демә, ҝәлинин фатасыны башындан ҝөтүрәндә, “ҝәлин” ады илә лотуларын ҝәтирдији киши јериндән сычрајыр вә Мәшәдинин чәнәсиндән бир јумруг да вурур. Она ҝөрә дә Мәшәдинин ҝөзүнүн алты дәрһал шишиш вә ҝөјәрир.

Мәшәди вај-шивән галдыранда, Магомајев чыхыр габаға вә она деир: - “Мәшәди, һеч нараһат олма! Сәнинчүн нә фәрги вар ки, ҝәлин кимдир? Бу дәгигә јенҝәнин кәбинин сәнинчүн кәсәрик”.

Беләликлә, јенҝәнин кәбинин кәсирләр, вә Мәшәдини јенидән пәрдәјә салырлар.

Беләликлә, гој Азәрбајҹанда һәр ким билсин ки, чохларынын севдији “О олмасын, бу олсун” кинокомедијасынын идејасы мәним доғма Һавзава кәндиндә мејдана чыхмышдыр. Ҝөрүнүр, сонрадан Магомајев бу һадисәни олдуғу кими өз баҹанағы Үзејир Һаҹыбәјова данышмыш, о да бунун әсасында мәлум пјесини гәләмә алмышдыр. Ону да гејд едим ки, М. Магомајев Ланконда ишләдији он ил әрзиндә онларла талыш маһны вә әфсанәләрини, фолклор нүмунәләрини топламыш, сонрадан онларын һамысы түрк дилинә тәрҹүмә олунараг дүнјаја тәгдим едилмишдир. Инди сөјләдијим һадисә дә һәмин сырадан талыш халгынын тарихи фаҹиәсинин бир фрагменти, ҝүлмәли олдуғу гәдәр дә гәмли бир һекајәтдир. Мәним истәдијим будур ки, һазыркы талыш кәнҹләри бүтүн бунлары билсинләр вә онлары ҝәләҹәк нәсилләрә өтүрсүнләр.

Исмајыл Шабанов

Категория: Наши новости | Просмотров: 1190 | Добавил: admin2
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Форма входа
Онлайн ТВ
Поиск
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0
Наши партнеры
Tolışə poeziyə
Tolışi ədəbiyyot
Türkcə analitika
Самые популярные
Статистика онлайн
Copyright MyCorp © 2017Используются технологии uCoz