- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?
- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Главная » 2010 » Октябрь » 5 » Mirzə Əhməd Xudaverdi oğlu. Əxbarnamə (Talış xanlığının tarixindən)
18:36
Mirzə Əhməd Xudaverdi oğlu. Əxbarnamə (Talış xanlığının tarixindən)
Bu gündən etibarən "ТалышИнфо" Talış Xanlığının tarixindən bəhs edən qiymətli bir əsəri - "Əxbarnamə"ni hissə-hissə oxucuların nəzərinə çatdıracaqdır.
Məlumdur ki, bu qiymətli əsər Talış xanları: Mir Mustafa və Mir Həsən xanların vəziri olmuş Mirzə Xudaverdinin oğlu Mirzə Əhməd tərəfindən 1882-1883-cü illərdə fars dilində qələmə alınmışdır. Əsərdə Talış Xalığının tarixində baş verən bir sıra dramatik hadisələr, o cumlədən Ağa Məhəmməd şah Qacarın (1779-1797) Talış Xanlığını özünə tabe etdirmək məqsədilə Talışa hucumu detalları ilə qeydə alınmışdır.
"Əxbarnamə"də əsas etibarı ilə 60 illik bir dövrdə (1740-1840) Talışda cərayan edən ictimai-siyasi hadisələr şərh edilir. Əsər Talış Xanlığının tarixini öyrənmək nöqtəyi nəzərindən qiymətli bir tarixi mənbədir.
Əsərlə diqqətlə tanışlıqdan sonra hər bir oxucu bir daha "tarix hansısa formada takrarlanir" deyiminin, xüsusən Talışa və talış xalqına münasibətdə nə dərəcədə real olduğunu görəcəkdir.
"Əxbarnamə" 1955-ci ildə Azərb.SSR EA Tarix İnstitutunun elmi işçisi Musa Ələsgırli tərəfindən turk dilinə tərcümə edilmişdir. 1975-ci ildə əsərin tərcüməsinin yeni variantı Əli Hüseynzadə tərəfindən hazırlanmış və xidməti istifadə üçün 120 nüsxə ilə nəşr edilmişdir. Demək olar ki, əsər uzun müddət talış xalqından gizlədilmişdir. Yalnız 2000-ci ildə Şəfaət Baxşızadənin təşəbbusu ilə "Əxbarnamə"nin 1975-ci il nəşrinin foto surəti ona əlavə edilən muqədimmə ilə bir yerdə 655 nusxə ilə işıq üzü görür. Lakin bu da "Əxbarnamə"yə olan oxucu taləbatını ödəyə bilməmişdir. İndiyə qədər bu qiymətli əsər barədə internetdə demək olar ki, heç bir məlumata rast gəlinmir. Butun bunları nəzərə alaraq biz "Əxbarnamə"nin 1975-ci nəşrinin foto surətini "ТалышИнфо"da verməklə bu əsəri bir dəfəlik olaraq geniş oxucu kütləsinə təqdim edirik. Əsər hissə-hissə bütünlüklə oxucuların ixtiyarına veriləcəkdir. Bunun üçün Sizə mütəmadi olaraq "ТалышИнфо"nu izləmək lazım gələcəkdir.
Talish tarixinin 18-19 esrinin 60 ilden artiq bir dovrunu ehate eden bu canli senedli eseri bir shedevr hesab etmek olar. Zonamizin az qala her bir kendinde bash veren hadiseler bele xirdaliqla tesvir olunur. Bu kitabda shexsen mene dogma Tengerud-Penser kendleri ve oradaki qohumlarim barede kifayet qeder material tapmaq olur. Mirze Ehmed Mirze Xudaverdi oglu bize qonshu heyetde sakin olmush ve orada da yashamishdir. Elbette yerli penserliler onu ele boyuk mehebbetle kendlerine sakin etmeseler de sonralar atasini ve ozunu qebul etmishler(bu barede o kitabda xususi qeydler var). Indi de o qonshu heyetde onun neve-neticeleri yashayir. Chox guman ki onlar vaxtiyla (Shah Ismayilin dovrunde) ulu babasi Qarabaga kochen talishlardan olmushdur. Tebii bir hiss onu yeniden Talisha qaytarmishdir... Hesab edirem ki bu cuzi tirajla chixarilan ve az qala "defisite" chevrilmish kitabin bu saytda yerleshdirilmesi hedsiz derecede alqishlanmali bir hereketdir. Xido shimako rozi bimando.
Aziza bolion, az in kitobim jigo hande jigo bizin kitobi sahifon bomo chama babonku manda tabarike. Xallagi alam shima in kasha zahmati avazi boshma barosne.
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
