Fələki çanə fırtınəş hıstey, rost bıko, iyən bə “Çimbəçəton”i zuş əvışqıni... - 25 Апреля 2010 - Официальный сайт РОО "Талышская диаспора"
Вторник, 22.05.2012, 05:43
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
Приветствую Вас Гость | RSS
Тема дня
Исмаил Шабанов: Мы не имеем права на ошибку

О сегодняшнем дне талышей, проживающих в России, наш корреспондент беседует с Председателем РОО "Талышская диаспора" Исмаилом Мусаевичем Шабановым

- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?

- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Категории раздела
В мире
Страны СНГ
Аналитика
Личности
Наши новости
Актуальные
Аналитика
Архив записей
Главная » 2010 » Апрель » 25 » Fələki çanə fırtınəş hıstey, rost bıko, iyən bə “Çimbəçəton”i zuş əvışqıni...
18:44
Fələki çanə fırtınəş hıstey, rost bıko, iyən bə “Çimbəçəton”i zuş əvışqıni...

Şərqi ədəbi numunonədə qəzəl çan əsre ki, çı poeziya zirvəku bəyji eqınidəni. Əy bə zirvə nışandə dahi şairon, ıştə zıvonoşonən de lirik şeer har curə bə çinqilşon rost kardə ki, har qılə şərqşunası "mey”də lıskəy peşomedəbu, çı zıvoni aludə bedə.

Tolışi poeziya be qəzəl rostbe təsəvvur karde nəbi, iyən tolışə şairon çı qəzəli zıvon hesob bıə zıvoni – bə farsi zıvoni ənə nez bıə zıvondə qəzəl nınıvışte, yəni zəifə qəzəl  nıvışte mənəvi həxışon ni. Əncəx qıləyən  məsələ hıstey ki, ıştə zıvoni xıvand be piə xəlq, ıştə  şaironku zumandə şeer tələb karde zındə, ya ne?  Hejo farsi iyən ərəbi nıvışte dahi Fizuli bə tırki zıvoni dı xəlqi təlabati ovaştə (ıştə şeerondə bı hadisə işarə kardə). Ehanə Nəsimi bə nəzə nıstənəmon, tırki zıvondə iminə mukəmməl qəzəl bınıvışt Məhəmməd Fizuli bıə, Əliağa Vahid ısə tırki zıvonoş qəzəli zıvonış kardeşey. Vahidi zumandə qəzəlon çəmə, jəğonən zəif bıə inteleqensiya zıvonış bəştə əsirış kardeşey. Bıvtəmon çəmə inteleqentsiya, bəsə soyə xəlqisə - çı Vahidi qəzəlonku bexəbə xəlqisə rə bə "tırk” peqardə be. Tırkə inteleqentsiya bəştə şairon bənə Xıdo, bə çəvon sıxanon bənə Ğıroni ayon hurmət ənəyn (Xıdo bıbaxşo), çəmənkionən inteleqentə nomi ıştə səpe oqəte ro, eqınin bə tırkon huşkə.

Mı əğılətiku hejo, çı sininə şeerpərəston əhatədə "əşt-nıştım” kardəmey. Çımı yodədəy, əvon çoko Vahidi nomə əməsin, peştoşon dik, səşon rost əbi, ğururin əbin. Vahida! Xıdo rəhmət bıko Vahidi, zumandə şair be, əncəx həni vəse! Iştə şairon sıxani karde vaxt omə rəsə!
                                   
Xanəli Tolış bə tolışi zumandə şeer nıvıştə şairondəy, əncəx, təəssuf ki qəzəlxan ni. Bıvotəmon bənə rəhmətdığ Vahidi, hədəfış qəzəl ni. Əncəx, ijən sənibəton votedəm; taxsi çeyku ney, çəməku – inqilabi rufinə şeeron  osə ğandə şeerpərəstonkuye. Bəmə jığo omeydə ki, lirik şeeron vaxt oməni. Dı fikri rozi be əbıni, bə qorə ki, inğilabi şeeron dı inğilabi okuşie zındən, əncəx  lirik şeeron dı əbədi eşq otəşi zaman-zaman okuşedəni. İjən az peştıpurim ki, çı Xanəli Tolışi nıvıştə "Çimbəçəton” qəzəli – otəşi, fələki  çanə  fırtınəş hıstey, rost bıko, ijən bəy zuş əvışqıni.

"Çimbəçəton”i hejo nomış qıle qəzəle. Çimbəçəton – bıvotəmon ısə iyən  oməsoron (jığoşəy). Bıvotəmon Şairən bəşe, əmənən bəşemon, əncəx eşq bəmande, eşqi noz bəmande, tolış bəmande – deştə eşqi, dıştə nozi. Fələk, tı həni tətiməş çimbəçəton. Tolışi həni, quşış bə qəzəli qınie, "çimbəçəton”ış məsə bəpeşt.
                               .
                                                    
                               Kinəlim, tojəş hələ, vıl obəkaş çimbəçəton,
                               Də nozi can cıvoni cındo bəkaş çimbəçəton.

                               Oşumiş çordə şəvə, qirdə dimiş, vey reçiniş,
                               Mahbubə əvəsori şəy  təbakaş çimbəçəton.
                           
                               Peşomə eşği honi qılqılə ov, çəş qıledə,
                               Dəçəşon çan nəfəri kəy xo bəkaş  çimbəçəton.
        
                               Əndomı baxtəvəre, muxolonı çəy səpeye,
                               Əvonən larsə qətə, şoy-şoy bəkaş çimbəçəton.

                                Xanəli Tolış  ısə piən bıbo, vi ni hələ,
                                Bəy əqəm çəş bıjənoş, xəto bəkaş çimbəçəton.                                              

Şəkım nışə vaxtondə, bə şərqi miniyatur rəsm əsəron diəkardeədə, çoçinə rəsmon əvindim; -  qıləy siprişə merd olaxtə, təkyəş kardə bəsə boloşnəsə, qıle reçinə kinə bəçəy piolə şərab ekardə, qıləyən co reçinə kinə udədə yaən kamançədə bəyo musiqi jedə, yaən co reçinə kinə dasədəş dəp boyu raxs kardə. Bəmı concon  əvoy jıgo rəsmon. Iştən bəştə parsedəm ki, ım rəssam çı piəmerdi vırədə qıləy cıvonə zoə şəkili kəşe nəzni? Boçi oxo, piəmerd? Əncəx ıştən ohil be bəpeşt sərəsim ki, boçi rəssami eşqi, nozi, jimoni ğədiri nıznə cıvoni şəkili ne, eşqi otəşdə mutə bıə, jimoni telə zəhri, şinə şərbəti nuş kardə piəmerdi şəkiliş kəşəşey. Bə qorənə çı eşqi, dınyo, jimoni ğədri əncəx mudrikə sufi bəzne. Zəri ğədri zəqə bəzne. In zəmonə zəqə məvotbən Xanəli Tolışeybən.

Azən, ısə, ın sufi məktəbı "oroxnidəm”. Sinım bə çılıpenci rəse ərəfəde, əve ciqəm kardə - qələm bə das, zumandə şeeri, çı tətimə şeeriku com karde pidəme. Bə qorə çı həmə şeerpərəstonku uzrım pidə. Çı Xanəli Tolışiən çı şeeri muqabildə tətimə qəzəlonış hıste, əncəz çəmə hədəf çı Şairi "Qıloston”də (Sədi Şirazi) ən reçinə qılonin.

                                Kinəlim, tojəş hələ, vıl obəkaş çimbəçəton,
                               Də nozi çan cıvoni cındo bəkaş çimbəçəton.

Bə arifi qıle işarə vəs kardəbu, bə Sufi Şairiən vəs kardə ki, hələ ıştə reçinətiku "bexəbə” nuərəstə kinə, navi omə zəmonədə dıştə reçinəti, çan çıvoni cındo kardeyku xəbədo kardə. Çı navi omə fitnonku, nə hələ çımbəçəton vıl okardə kinə, nəən çimbəçəton cındo bıə cıvonon xəbəşon hıstey. Əncəx Şairi ənə sinış bə beko kardəşni ki, çın nozon bə hədəfi sə vardə "mısibəti”  nıvindo.
                              
                               Oşumiş çordə şəvə, qirdə dimiş, vey reçiniş,
                               Mahbubə əvəsori şəy  təbakaş çimbəçəton.

Çı reçinə kinə çordə sinış hıste,"əğıle”, qırdə dime vey reşine, təkardemonış əğılə olat, əncəx, bəştə təkardəmoni hələ çimbəçəton fik bədoy. "Əvəsor” hələ oməni. Hələ "təmoşo” çimbəçətone.     
                    
                                Peşomə eşği honi qılqılə ov, çəş qıledə,
                               Dəçəşon çan nəfəri kəy xo bəkaş   çimbəçəton.

Ha! Şairi ustoəti sıxani zuədəy. Jığo zumandə sıxanon – "eşği honi qıl-qılə oviku, qilə çəşon” şeeriyyəti rost kardə. Əncəx eşq şərabi peşomə aşiqon bəznen, Xıdo bə aşiqi çəşış boçi doə, ijən əncəx çə qılə çəşonku kəş xo bıə aşiq bəzne "qılə çəş” çiçe,  "kəy xo”be çiçe. Xanəli Tolış zındə çiç voteydə.
                             
                               Əndomı baxtəvəre, muxolonı çəy səpeye,
                               Əvonən larsə qətə, şoy-şoy bəkaş çimbəçəton.

Çanə lakonik mədh karde bəbe, Şairi ənən rəvoş zınə bı beytədə.  Baxtəvərə əndomi (əndom bə qorə baxtəvəre ki, muaxolon səpe eyin. Şeeyriyyəti ləle jığo sıxanon) səpe muaxolon larzə qətəşe. Jığo səhnə - kinə muaxolon larzə qətə səhnə, əncəx xoşə sıxanon muqabildə - timsalən, şanqo çəvon kəy elçi ome xəbə (şoy-şoy bəkaş çimbəçəton) məsə kinə kardə noziku bəməl ome bəzne.  Şairi,  ıştə cıvonətiədə (ısətnə zəmonədə muaxolonə kinə vinde mumkun ni) ya jığo - bənə "sənətko” noz kardə kinəş vində, yainki Şair təsvir kardeədə zumande. Umumən co şaironku, az,  jığo təsvir karde vindəmnıbe.

                                     Xanəli Tolış  ısə piən bıbo, vi ni hələ,
                                     Bəy əqəm çəş bıjənoş, xəto bəkaş çimbəçəton.                                              

Kinəlim, Xanəli Tolış piəmerdən bıbo, vi ni hələ, dinc bınışt, xəto məkə, rısvo bəkaş çəmə "mamu” çimbəçəton!  Koy nıbu dəçəmə Şairi!                                            

Bıjioş Şair! Bıjioş Tolış! Bıjioş Tolışi Poeziya!


P.S. Arzu kardəm ki çəmə musiqişunason ın şeyri, tolışi xəlq mahni stildə bahandin. Mahne çımıku.
Əzizə tolışon, ımiən bıvıtom ki, zındəm ın şeyri bə tolışə sayton poeziya tema dənoə bəbe, əncəx şıməku xaiş kardəm, jığo bıkən ki, hiç nıbo dı beməno şeeron i səhifədə nıbo.

                                                                                                          Məzair Əhədov
                                                                                                                    şeerpərəst


Категория: Наши новости | Просмотров: 603 | Добавил: admin
Всего комментариев: 3
+1  
1 sadiq   (25.04.2010 21:45)
Ве сәғоби Мәзаһир мүәллим, ын шеери һандәбәпешт чымы бәчәмә поезија омәјәти (ҝәләҹәји) инам 1 бә 1000 рост бе! Хыдо бә Ханәли маму иншаллаһ ве умур быдо ки әв чәмә поезија һәнијән ве рост карде бызно.

+1  
2 Jango   (29.04.2010 11:04)
Чэмэ устод Ханэли Толъш дештэ офэjмони эjани субут кардедэ толъшэ шаир чокнэj бэнине! Ве шаирон hесте ки, бэштэ толъши шаир вотедэн, эмма бэ толъши и мисраэн нъвъшдэнин, эвон толъшэ шаир нин. Шеериjот - hэм бълъндэ сэнэте, hэмэн jолэ инсонэти, эсл вэтэнпиjэти, миллэти пиjе рэмзе. Ханэли маму мэhз жъго шаиронэдэj.

0  
3 ИРОНыж   (29.04.2010 18:20)
Әмә гыле шеј дәгиг бәпе дәрәсәмон ки, чәмә бә толыши нывыштә шаирон, бә толыши шеер нывыште стимулошон бәпе быбу. Чәвон маддијјати тәминат, чәвон зәхмәти мугабилдә бејние. Инсон бы дынјоәдә дыштә зәһмәти жидәбу, шаирән дыштә шеери жиејние. Толыши шеер толыши "выжордә" дәјәрыш әбыни әгәрсә, шаир һәниән шеер нывыштејние, ја ыштә сәнәти дәјиш кардејние...? Хошбәхтәтику (һич зындәним быми хошбәхтәти выте бәбебу) чәмә шаирон ды шаирәти жидәнин, жәғо, гле шаир нәманди... Чәмә шаирон һич вахти боштә кузарани горә, бә ҹо кәси гәв оәкәни... Чәвон боштә китоби чап карде исә "зу"шон рәсдәни... Бы коәдә бәвон мадди комәк карде лозиме... Ханәли муәллими вә ҹо шаирон чана бо чападә бешо китобоношон һысте ки, бо рушнә винде интизардән...

Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Форма входа
E-mail:
Пароль:
Онлайн ТВ
Поиск
Статистика
Онлайн всего: 2
Гостей: 2
Пользователей: 0
Наши партнеры
Tolışə poeziyə
Tolışi ədəbiyyot
Türkcə analitika
Самые популярные
Статистика онлайн
Copyright MyCorp © 2012Используются технологии uCoz