- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?
- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
75 sininə şairi iqlə kitobış capo beşə. Halonki dəvardə əsri 60 - nə soronku joqo mətbuatədə dərc bedə Cabiri şeiron. Cabir Nəsiri az çok zınedəm, əçəy ofəyomoni həxədə əsər nıvıştəme. İnşaallah, umur bəfo biko, çap bəkardemon. Kitobış tojə beşə məcolonədə de şairi mısohibə bardəbe, əy bə xosə əhandon edaştedəm.
- Duston,
həmron, avlodon har qəp eqıneədə çımı kitobi orzu əkeyn. Oxoy bə ğəror
oməym ki, nıvıştəyon, çap bıəyon qırdə bıkəm. Əslən arxivım bıəni.
Nıvıştəyon - çap bıəyonım oğətəni. Çiçım bə dast varde, əvonım peqəte
bardıme bə "Yeni həyat”i redaksiyə, dome bə Rəsuli (Rəsul Rzayev –
qəzeti koəkə-A.B.) redaktə bıkəy, hırdənon sıxanışon doə, pul
bəvğanden, kitobi çap bəkamon. Joqo be ki, ko nıqətışe,
dastənıvıştəyonım peqəte bə dumo. Peşo Cəmaləddini (Rusiyədə, Neft
–Yuqanskədə jiyedə, Hişkədəvoje, məşhurə xeyriyyəvone -A.B.) bə qıy
qətışe. Akif Soltani redaktəş karde. Bə hay deynən təşəkkur kardedəm.
-
Rujnomə-məcmuonədə ıştı dərc bıə şeeron ve-ve fərğine: Sıxanon, ifadon,
şeeri nomon, sətron, hətta şeerə bəndon dəqış kardə bıən, ya ixticor
bıən, əlovə kardə bıən… In nobənoəti: iqlə şeeri bə çand bəjən cobəco
beəti səbəbış çiçe? Qavar redaktoron ıştı şeeri tətim vindedənbu, dəqış
kardedən? Qasbu har səfə şeeri səpe şımə ko kardedəşon, ziodə
bardedəşon?
- Orəxnə sıxan roste: ıştə şeeron səpe az ıştən ko kardedəm. Səbəbış ime ki, vaxtədə şeeronım bə i vırə qırdəm kardəni. Navnəni sıxan rost ni, bərəks (bə qorə), az bə redaksiyon şeer vığandeədə ve-ve xayş kardedəm ki, bəçımı şeeri məqınən. Şayət darzənə ğınəyi bə ın ko cəhd əkəynbu, az həni bəvon şeir nədəym.
- Cabirə boyli, bəştı ofəyəti nığıli şedəm, ənə nığıle ki, bəçəy bıni rəse nəfəsım rəsedəni. Çəmə Azərboyconi klassikə ədəbiyoti xəzinə çand cəhəto, vey ya kam dərəcədə ıştı şeironədə bə nəzə çiyedə. Həşipemə-Kobəson ədəbiyoti ləzizə məziyəton ıştı şeironədə oşko vinde bedən. Çəmə nənə zıvoni qəncinəti, xəlqiyəti, omoniməti, sinoniməti, iyən co bədiyə xisləton vırəbəvırə ıştı poeziyədə vəşedən. Əyalətədə bıjiyoşən, di – distonon bınəvoşən, bo nəve, bə rohətəti, bə co məholon bışoşən, oxo rabitə koəvon bıəşəni. Hərəkəti- nəvemoni mərə ve-ve tanq bıə, maqistralə roonədən bə kəno bıə distononədə ko kardə, çoko bıvotım, de yolə şairon, yolə sənətkon didorı bıəni, aliyə səvodən ni. Çoko bedə, 60 sore ki, çı nıvışte, ofəyəmoni dast kəşedəniş, bə 80 sini ımru-maşki rəsedəş, iyən nıvıştedəş. Votem piedə ki, ım bətıku adiyə həvəs ni, adiyə marağ ni, ın ofəyəti ıştı xunədəy, botıno bənə harde-takarde, hıte-nəve, harujnə tələbati vocib bıə, beşeir, benıvışte mande-hıte zınedəniş. Bətıku ənədə eşğı-həvəs çıkoncoy? Qasbu de xuni, de qeni omedəbu? Kali sənətkon votəynə, qavar Xıdo nıkardə, bə zəmin qınyəşbu, sə bə çuyi, bə sıği qınyəbu? Bıvotəmon ın şairəti qirəm mazqi çəpə tərəfi olıveyku, ya vəhyiku bəşmə oməni ki?
- (sıredə) Kəbləyi, bə qıləy vırə omiş-beşiş, çımı dılədə teğ bekarde. Iştı votəynə, ım eşğı-həvəs, ım şairəti binovırə çı nuperəsə vaxtonku bəmı dəvitə. Xıdo rəhmət bıkə Qulamhüseyn mıəllimi. (Nüsrəti zoə Əliyev Qulamhüseyn (1928-1994) – filoloqiya elmon nəmizəd, tırkobəvoj - A.B.) Bırədiqo miyonə məktəbədə handedəbimon. Çəmə ədəbiyotə mıəllim Qulamhüseyn rəhmətulla bə sinif dəşi de şeiri, səlom ədəy de şeeri, əməni ənşandi, de şeeri, peyəkəy de şeeri. Vanq əkəy de şeeri, dəro əkəy de şeeri, mıxləs, dəmə de şeeri qəp əjəni. Iştənən şeeri çe cur əvoti? De ləfzi, de vandi, de xışmi, de eşği, de nifrəti, de məhəbbəti, har tonədə, har mınosibəti nişo ədəy de şeeri, dəçe intonasiyə. Az hut bedəbim, az mot bedəbim, az bəmedəbim, az sıredəbim. Az vəşi əqətim, az si əbim de həmonə şeeron. İnson çanədə şeer əzınibən? İnson çı cur şeer əvotibən? Jimon şeerebən, aləm şeerebən! Az hıtəm ki, az bexəbəm ki?! Joqo-joqo şeer- poeziyə bəçımı xun dəşe, bə astəm nışte. Dılım de şeeri purbe, ciqərım de şeeri bə nəfəs ome, astədə mazqım de şeeri umjənbe, Xışmətım, həvəsım, fikım, qəpım dəqışbe. Az bəştə okıre-okıre, sinəpori kəş okarde, bənem şeer nıvıştedəm. Votıme, ısətən votedəm- nıvıştedəm…
- Dı zıvonədə (tırki, tolışi) de məhorəti nıvıştə şairiş. Bomı ve marağine: sıftə bə tolışi nıvıştə , ya bə tırki? Deştı kitobi zəhmətkəş, ıştı ofəyəvonəti otırın- şeeron təhlil-tədqıqbıkə Akif Soltan nıvıştedə ki, "İkidilli yazar olan Cabir Nəsirə "nənə zıvon”- talış dili ikinci şeir dili, birinci ana dilidir” ( ??- A.B.) (C.Nəsir. "Yazdım ki, izim qala” B. 2006, s. 24). Cabirə boyli, şımə dıminə inə- dıminə moə zıvonən hıstone? Adət joqoy ki, dı zıvonədə nıvıştə sənətkon ya ıştə nənə zıvoni ve çok zınedən, yaən har deynəni. Məsələn, Çinqiz Aytmatov bə urusiyən, bə qırqıziyən ve zumandə əsəron nıvıştedəbe, Iştə əsəron çı zıvono bə zıvon ıştən peqordınedəbe. Jələvoni inə zıvoni de əcnəbiyə zıvoni çaş eğande bedəni. Əncəx şımə şeeronədə ın holi sof oşko cobəco karde bedə. Şımə tırkiə şeeron handeədə zıne bedə ki, bə tolışi fikon kardə, bə tırki nıvıştəone. Fəqət tolışiə şeerono oşko vinde bedə ki, hejo bə tolışi fikon kardə, bə tolışiən nıvıştəone. Əve ki, şımə tolışiə şeeron ve-ve zumandin. Joqbızın, xoli omuniyə bıə, har ter, har ranq, har naxş ıştə vırədəy, pulək-pulək ni.
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
