- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?
- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Çı Adəm(ə.s.)iku jığo xunış həlol bıə tolış əbədi tolışe. Tolış "adaptirovatsa" və ya asimlyasiya bedəbu, xunədə həromış hıste, vıtdə Şair.
Məvıtən umri məstim, Həxi roədə hejo məstim, Çanə bıəm, anə hıstim, Dıyom, nime bınım çımı.
Bəzən tolışi ruşinfikron çı ətrafiku bəştə unvan jığo sıxanon: "əşi kefisəş tı", "be ko mandəşe" - məsdən. Şairiən çı sıxanondə kamış məsəni. Əve Şair dıştə "məstiəti" fəxr kardə. Milləti həxi roədə məste. Xıdo əvış məstanəş ofəyə kardə. Şair həqiqi mənədə nığılə dıyoye.
In dınyo qıle loknəye, Bı ton, bə ton həloknəye, Hələ zındəni çoknəye, Telim çımı, şinim çımı.
İnə qofe loknedə, də niyyəti ki, baləş bə han bışu, rohət bıbu. Dınyoən bo insoni həmişə loknə jedə, ta ki, əv marde, rohət be. Əncəx Şair dı yolə mahərəti bı loknə həloknə voteydə, əməni bəştə zıvoni heyran kardə. Həloknə bıə dınyo insoni kışte bəpeşt, əçəy təmi zındə. Təəssuf ki, vey vaxti inson ın dınyo tərk karde bəpeşt çey ğədr-ğeyməti zındən.
Şairi votej pidə ki, çanə ın həloknə dınyo əy həlok bəkaybu iyən çanə ın milləti dardi kəşe bəy əziyyət bəvaybu, əv inən ıştə şairətiku das peəqətni. Şair be təmənna bəştə milləti aşiğe. Bo aşiği isə, məşuği əziyyətən xoşe:
In mətləbi ki dərəse? Anəm vıte əni vəse, İlhom çımı təxəlluse, Tofiq bıə nomım çımı.
Şair, Tolışə xəlğ tıni ıştə yolə şair zındə. Iştı nom Tofiqe, yəni muvəffəğiyyət qəzənc bıkə. Bənə tı Tofiq nomedə çı vey tolış, əncəx Iştı ilhami tınış tolışon dılədə rostış karde. Bəştə nomi Tofiq biş.
Avqusti 9 çəmə yolə Şairi moədə bıə ruje. Şairi bevaxt ıştə dınyoş dəyiş kardəş nəbəy, ısə Əçəy 69 sinış əbi. Bo tolışi 69 çı sine ki? Bı kırtə umri muddətdə, Şairi boştə xəlğe qıle yolə ədəbi xəzinəş oğəte zınəy.
Xıdo Tofiq İlhami ruhi şo bıko! Bıjio Tolış! Bıjio Tolışi poeziya!
Kaş ıştə səğətiədə rəhməttiğ Ustad Tofiq İlham əhande Məzahiri de rangbərangə mırə soxtəbə ım sıxanon... Təsəvvür kardəm çəxtə şo əbiy... Və şək vardənim ki əçey ruh ımoni vində və handə... Xıdo rəhmət bıkə çəmə həmməyni ə yolə USTADİ! Xıdo rozi bıbo həmmə Tofiqiİhampiəkəsonko! Ve təsirış karde bəmı bəpeədə nıvıştəyon... İnşalla, çəmə ə bodəği pio pərə Tofiqİlhami ruh əhaştni ki əv bə kanə pegardı, i ruj əçey serangə (si-sipi-çiməni de dıyoko beşə həşi) boydəği ləpə ve-vey diəroko bəvinden...
Bashdi galami gibon Mazahira boli, az bati ve mannatdorim ti chama yola ustadon hakgada gashanga materialon nivishdash doydash, amanan dili soxti handamon feyziyab bardamon, xido bati xasha joni bida, xido ishdi in yola zahmaton bachama millati ve nizno.