Hidayəti Elmas - inə zıvoni ruşnə pekə şair - 3 Июля 2010 - Официальный сайт РОО "Талышская диаспора"
Среда, 23.05.2012, 09:27
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
Приветствую Вас Гость | RSS
Тема дня

О сегодняшнем дне талышей, проживающих в России, наш корреспондент беседует с Председателем РОО "Талышская диаспора" Исмаилом Мусаевичем Шабановым

- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?

- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Категории раздела
В мире
Страны СНГ
Аналитика
Личности
Наши новости
Актуальные
Аналитика
Архив записей
Главная » 2010 » Июль » 3 » Hidayəti Elmas - inə zıvoni ruşnə pekə şair
16:17
Hidayəti Elmas - inə zıvoni ruşnə pekə şair

Allahverdi BAYRAMİ
bayrami@mail.ru


Zımıstoni zılzılə manqədə 02.01.1961-nə sorədə çı moəku be. De ome xeyzonış tosbonie deştə bəmə-şivəni. Həmməy şoy-vo kardedəbin, əv bəmedəbe.

İdarədə katib koəkə Hidayəti yod ome Movlana Fuzuli bə Qeysi moədəbe doə şərh: "Faməşe ki, ıştə jimonədə ve dardı-bəloon bəkəşe, bəyo bəmedə Qeys...” Oroxnişe 1978-nə sori Masali Bədəloni yolə məktəb, 1989-nə sori Boku Sənaye Pedaqoji Texnikum. In dıjdə çəşə, qəcebəvə, sırafalıvə, siyoləşədimə, nam-nozokə hırdən həmməy nəzə cəlb kardedəbe. In nuperəsə cıvoni çə vaxtiku boştə pişəş karde şeir pehande, sıxan peğande.

1970-nə coronku çapbe çəy şeiron, miniaturon, elmiyə-publisistikə məqaləon devri mətbuatədə. Qəncinə məhəbbətə umuri bəy şinə-telə rujonış bəxş karde. Çı savdı boği ləlqılədə bəyo dıqlə zoə avlod ərməğon mande. Xosə həmroku co beyən bəyo qılə yolə dard be. Dardi kuti dard bıhırə Elmas 21 sor Boku şəhərədə Bino Dutə idaronədə koş karde çan qılə vəzifonədə. Esət muəllim ko kardedə 137-numrəynə Masalli Peşə məktəbədə. Bə tırki, bə tolışi nıvıştedə, de bahandon dardı-dıl kardedə...

Elmasi şeirə ofəyəmonədə lirikə obraz həmməysə ve bə çəş çiedə deştə bəfoynə aşiğəti. Aşiği ıştə pəvəndiş anə piedə ki, bənə Həşi vəşedə, aləm əçəy eşği otəşiku tasbedə, ruşnə sedə, foydə vindedə, fəqət pəvəndiş bəy noz kardedə, bə aşıği cəfo doedə, əy bə kom rosnedəni:

Elmasim, cəfom kəşe,
Dılım eşğiku vəşe.
Lupıtı honi çəşe? (lıv/ lıvut/ lıvpot)
Vindeədə təşi qətdəm,
Az botı pəşi qətdəm
. ("Pəşi qətdəm”)

Lirikə Mən ıştə piəy bo məşuqi, bo pəvəndi şin kardeyo, ıştə eğqi zumandəti nuşo doyo ıştəni de beduyəbınə otəşi muqayisə kardedə. Soyə, səmimiyə xosyətə aşiq ıştə əhvoliku, fik-fami, hissiyyatiku bo pəvəndi qəpje bəştə irod, noxsan zınedəni, ıştəni bəpe qətedəni, pekırındəni. De xəlqiyə sıxanon bə pəvəndi xitov kardedə, ıştə əhvoli bəy jıqo bəyon kardedə:

Bə eşği bəlo dəşim,
Çə vaxto əzobkəşim.
Beduəbınə otəşim, (duyəbınə)
Sutedəm, bəştı ğıbon.
("Bəştı ğıbon”)

Elmasi şeironədə aşiqə obraz dəçəy pəvəndi obrazi har sətrədə, har bəndədə bə ivrən, yəndıku co nin. Pəvəndiən deştə şinə ləvzi, deştə reçinə nozə- ğəmzoon bahandi valeh kardedə. Bə aşıği çanə cəfo-əz bıdoən, anə dıl okə xanım- xatune. "Zındənim” şeirədə oşnə bedəmon ki, zoən - kinən yəndışon ve piedə, əncəx bə iyəndı rəse zındənin, de eli adəti sipriş boy, vəyə bibuy, vəyu boy, xeyzon bıbun... ın koon dorozəqi bedən. Cıvonon bə anə maneon çoko dəvom bəhən?...

Votim: Devron ast rukəy, (ars)
Tıni, mıni co nıkəy.
Siprişon bon şımə kəy?
Votiş: Umru ne, maştə!
De "maşton” mını kıştə!
("Mını kıştə”)

Ruji yolə sitəm be: pəvəndion yəndıku co bin. Hicroni sutemoni aşığiku hol nıhaştışe. Didorə rujon, bə icobıə vaxton çı yodo benışin. Bə rujon iyən odəmi fik mandedə de koy - pişə, de nəvemoni. Şəv ki omedə, dardon hay qıləy əşivo bedən, dıço qınedən bə aşıği coni:

Rə co bimon boçi əmə?
Oxo dılon ibe çəmə?
Çəşım botı ha şəv bəmə:
Hıte zındənim, zindənim.

Tınım pime de həvəsi, (piyəme)
Detı sedəbim nəfəsi.
Koncoş esət, ıştı dasi
Qəte zındənim, zındənim.
("Zındənim”)

Poeziyədə ve vaxt təbiəti vindemoni, seymoni təsvirədə qa de insoni əhvoli əks bedə, qa bərobər. Bə sıftənəy votedən təzod- antiteza, bə peşonəy istiarə- metafora. Elmasi lirikə ğəhromonon ( aşiğ, məşuğ, pəvəndi, yo... ) daimən de təbiəti təmasədən, əçəy bəyjiə i poən: vo-vovazədə ğəm- ğussəyn, Həşiə-Ovşumə şəv – rujonədə şoy- şoyin...

Vılon obən, əvəsore, diəkə tı,
Tınən vıliş, çımı dıldə okə tı.
Qıləy ruşnə çımı kədə pekə tı,
Çəmə eşğiən əvəsore, ha kinə!
("Ha kinə”)

Ovşumə şəvon poeziyə yolə səvone, pəvəndion ən ve piə təbiyə seymone. Elmasi tərənnum kardə aşiğ- məşuğonən Ovşumə şəvon sehriku həzz bıstənin. Ovşumə şəvon zanq eğandeədə pəvəndion bə seyr beşedən, Muhuti, devroni bəvon jə tanə- tohmət, bə cıvonon ozodəti bənə zincirə pevuşə adət- ənənəon, ğədəğəon əvoni torsonedəni:

Şəvi nimey,həmməy hıtən, həni diey,
Qıləy Ovşum, qıləy azim, ijən tı...
Bı dınyoədə çəmə eşği şohid kiey?
Qıləy Ovşum, qıləy azim, ijən tı...

Bekə dılo tarsı- larzi, bəy şedəş?
Bınəvəmon boğ-bostono kəşbəkəş.
Erəxəmon tovə si be çəşbəçəş
Qıləy Ovşum, qıləy azim, ijən tı..
("İjən tı”)


Çosətrə (çoriyə, çoyonə) şeiron, mahneon, restəyon dinyo veyə xalqon folklorədə hay de qıləy nomi oko doə bedə. Tolışon əloləon, kırdion, loloon, vərsəğeon, mahneon, nəğməyon de həmonə hafthıccəynə (ya ve, ya kam) çoyonəyon (çoriyəon) pehandə (peğandə) bıən. Çəmə həm nıvıştə, həmən qəpə ədəbiyyatədə həmonə janr (çoyonə) ve-ve aktive. Azəri tırkə folklori təsiriku bəvon hələ "bayatı// boyati// boyadi// boyədi” votəkəs- nıvıştəkəs hıste. Hətta de "Az aşığim”, "Aşığim”, "Əzizim” i. c. Sıxanon - de ıştə əsrədə şair bıə odəmon nomi həmonə şeiron bino bıkəyonən kam nin. Jıqo fakton bə azəri tırki təsiri jiyo eqınieku xəbə doedə, ımən çokə hol ni, çimiku diyəro be lozime.

Sıftə-sıftə çəmə yolə tolışə şair Tofiğ İlhami ın biyəş arışte, de "Tofiğ votdə” sıxani bino bıə ve hafthıccəynə çosətroon nıvıştışe, çap kardışe.

Elmasən də ro şedə, bə janrədə xəyli şeiron hıstışe:

Elmas votdə: çokiş tı,
Durum əhənim peş tı.
Tı dardon bıdə bəmı,
Şoy-voyon həmməy ıştı.

Elmas votdə: davardim,
Cəfom kəşe, nımardim.
Anə dumə tı nəvim,
Bəştı soğnə oqardim.

Elmas votdə: diəro şe,
Dard-ğəmi mı tosnişe.
Bə Xıdo lovəm karde:
Tınış bəmı rosnişe.


Elmasi ədəbiyə ğəhromon çanə cəfoən bıkəşo, sırədiəne, əy vindəkəson jıqo zınedən ki, çı merdi hiç dard - ğəmış ni. Əmma ne, çiçon kəşedə, əy Xıdo zınedə:

Bəmı anə "xoşbəxt” məvot,
Səyku bə po həmməy dardim.
Bədə rujdə bo co kəson
Lovku bə şo qıləy pardim.
(lov//vay )

Bəmı "sırə diəniş” məvot,
Dardi dastdə az sıredəm.
Millət deştə dardi bizoy,
Az boştəno dard hıredəm.
("Çımı dard”)

Elmasi lirikə obraz həmən pokəvone, ıştə dədə yurdi, vətəni, zəmini, ıştə inə zıvoni, tarixi, təbiəti yodo bekardedəni: çəvon həxi- huquqiyo mubarizə bıkə ğıryətinə avlode:

Anə boçi zıvoniku qardəmon?
Jıqo əmə çanə qıno kardəmon!
Zıvon nıbo, bızın, əmə mardəmon!
Jıqo bışo, çəmə zıvon hiç bəbe!
Qəp bıjənən bəştə zivon, çiç bəbe?

Elmas votdə: ın zəmonən bəqarde,
Bəvindeş ki, osyo çəxon oqarde:
Tolış ıştə tolışbeku nıqarde!!
Zıvon qıləy ruşnə ni ki, həmuşkən?!.
Milləti nom şəvlo ni ki, dəqışkən!!.


İSTİNOD BIƏ ƏDƏBİYOT
1.  " Çağırış” q. № 129 (3970) 01.10.1979
2.  "Yeni xəbər” q. № 10 (157) 31.05.2008.
3.  "Mübariz qadın” j. № 06 (19) 20.06. 2008




Категория: Наши новости | Просмотров: 673 | Добавил: admin
Всего комментариев: 1
0  
1 admin   (04.07.2010 01:29)
http://azeritv.irib.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=4470

Azərbaycan R-da tarixin təhrif olunması pislənilib
Saturday, 03 July 2010

"Talışİnfo" internet saytı Azərbaycan Respublikasında tarixin xüsusilə talışların tarixinin təhrif olunmasını tənqid edib.

"Talışİnfo" saytı Yunsur Şeyxməhəmmədzadə tərəfindən qələmə alınmış "Azərbaycanda talışın tarixini saxtalaşdıran növbəti falsifikator" adlı məqalədə Azərbaycan Respublikasında bu diyarın yerli sakinlərinin tarixini saxtalaşdıran hər bir kəsə "tarix elmləri namizədi" adının verilməsini pisləyərək, yazır: "Azərbaycanda kim ki, yerli əhalinin yaşadığı ərazilərdə daha dərin qatlardan türk elementləri "çıxarır və ya belə şeylər aşkar etməyə" hazırdır ona can-başla elmi-dərəcələr verilir. "

"Talışİnfo" saytı həmçinin Azərbaycan Respublikasında hökumət imkanlarının tarixi təhrif edənlərin ixtiyarına verilməsini pisləyərək, əlavə edir: "Görünür Azərbaycan tarix elmini "şanlı gələcək" gözləyir! Belə ki, bir neçə gün öncə ölkədə mahiyyət etibarı ilə fitnəkar məqsədləri ilə seçilən "Etnoqlobus" saytında növbəti "şah əsər" aşkar edilmişdir - "Kadus" adlanan açılmış gizli pərdə.

"Talışİnfo" saytı bu məqalənin mahiyyətini tənqid edərək, yazır: "Bu yazıda "qəhrəmanımız" sübut etməyə çalışmışdır ki, guya "Kadus" termini müasir talışlarla heç bir əlaqə təşkil etmir.

Müəllif "Etnoqlobus" saytının konsepsiyası ilə üzvi surətdə bağlı olan maraqlı bir kəşfə imza ataraq, sübut etməyə çalışır ki, qədim Azərbaycan tarixini öyrənərkən antik müəlliflər kəşfiyyat xarakterli dəlillər (məlumatlar) toplamışlar.

"Talışİnfo" saytı əlavə edir:"Müəllifi müasir Talışlarının qədim döyüşkən Kadus tayfalarının varisləri olması ilə bağlı elmi dəlillər heç cür rahatlıq vermir, o, nəyin bahasına olursa olsun, bunu bir əsassız konsepsiya kimi sübut etməyə çalışir, bundan ötrü, nəinki, Həşim Kəlbiyev və Əli Əbdoli kimi cavan Talış tarixçilərin tədqiqatlarını, hətta bu sahə üzrə rus tarixşünaslığın nailiyyətlərin və akademik İqrar Əliyevin əsərlərini şübhə altına alır.

Maraqlıdır, görəsən müəllif öz məqaləsində xatırlatdığı qədim dillərdən heç olmasa birinə bələddirmi? Halbuki, bizim "qəhrəman"in tənqid etdiyi, İqrar Əliyev pəhləvi və mixi yazılarını orijinaldan öyrənmiş və böyük Şumer, Akkad, Misir mədəniyyətlərinə dərindən bələd olmuşdur. Görəsən tarix elmləri namizədi heç olmasa müqayisəli-tarixi metodun nə olduğunu bilirmi? Belə bir sual meydana çıxır: Nəyə görə Azərbaycanda Talışlar haqqında istənilən tədiqat xarakterli ədəbiyyatlar son dərəcə pis qarşılanır? Əgər biz Azərbaycan xalqının ayrılmaz hissəsini təşkil ediriksə, bəs nəyə görə bütün vasitələrlə bizim tariximiz gizlədilir və saxtalaşdırılır?A-12


Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Форма входа
E-mail:
Пароль:
Онлайн ТВ
Поиск
Статистика

Онлайн всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0
Наши партнеры
Tolışə poeziyə
Tolışi ədəbiyyot
Türkcə analitika
Самые популярные
Статистика онлайн
Copyright MyCorp © 2012Используются технологии uCoz