- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?
- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Şairi zahiri vindemon vey zəhmine. Hərəkətonış vey qon, sabit və təmkinine. Cəşonış tij, sanki, ğəssobe, "qujd" anjedə... Əncəx dı şairi nezi tanış be bəpeşt, zındəş ki, çı "zəhminə" şairi dılədə, həqqi, bə şairon xas qıle mulayima şairə dil jedə.
Vıtdən mömünə şəxs şəv-ruj Həj ziyarəti fiki bəkay, ənjəx ıştə fiki iyən vaxti bə Xıdo təslim bəkay. In şəxs bəştə arzu bırəso, Həjədə sovo Xıdo jo fiki karde bəzne bu? Əsla ney!
Xunuş həlolə xun, azuqəş həlolə nun bıə şəxs Tolışdə tolış bıbu, sovo ıştə xəlqi tale jo fiki karde bəznebu? Əsla ney! Əsilnəcabətış ali bıə Allaverdi Bayrami hakazə, nəfəsış dı tolışi fiki şe-oma kardə, şəv-rujış bə tolışi həsr bıə, ıştə umrış bə tolışə xəlği ehsanış kardə.
Əfsuson bıbuy ki, əksər ruhani tolışon bə imon omeydən dı milli çalaron, yəni dı milli təssubkeşəti din-imoni boştə ələm bəğəten, iyən əfsuson bıbuy ki, əksər milləti piə tolışon, din-imoni bo milləti nicati rodə maniə bəznen. Allaverdi muəllim iminə nubədə insoniyyəti xoto ruhanie ki, qurbətəniləllah, dımınə nubədə tolışe ki, qurbətəniləllah. Yəni bə Xıdo iminə nubədə dı insonə dimi nez bedə (şubhə niki Xıdo dı şoxinə-duminə tolışon "'eşt-nışt” əkəni), dıminə nubədə Dey de tolışə dıli razu-niyaz bəkay.
Pentonım qeyd karde ki, Allaverdi muallim millati roədə sərqərdane. Sıxani həqiqi mənadə Şair de qıle şeer nıvışte qane bedani. In milləti ha rujna tənəzzulu vində Şair, şubhə ni ki, "ilham pəri" cəş karde səbrış ərəsni. Açe kəda mehmon beada, çey ko mizi səpe peşanda bıa "qaralama"on vindeda, qıle şinə həsədım barde: "Merd ko kardaani".
Əloləm... Dodo ğıbon... Hova ğıbon... In sədo çəmə Tolışə xəlği nənon, çı tarixi, zəmoni əsron beza pardə dırniə sədoye ki, bo ə sədo sinov şə zoon lay-lay jedə. Çəmə eli yola Şair sininən be, çı "Tolışi qofo"ku diəro eqıne nızne. Tolışi qofo Tolışi nəslon aradə bıə rabitaye. Xəlği Şair xəlği dəçe əcdadon aradə rabitaye. Xıdo bə Şairi zıvoni bərəkət doydə ki, çə xəlği moə-inə sima dıştə şinə zıvoni bə xəlği yod dəne.
Allaverdi Bayrami hamişə ədəbi axtarışondəye. Poeziyada Şair sıxani həqiqi mənədə arxitektore, bənnoye, sanki kə peqətdə. Coko bənna kərpici səpe kərpici bənoy, ros bəbe, Şairən eynən bənə bənna sıxani səpe sıxani noycən, ros bedə.
Jintono bəşmə nəzə Şairi şeerondə qıleni rosnidəmon. Şeer nəin ki, tolışi poeziya aləmədə, umimən poeziya aləmədə ən bılındə zirvon layiqe. Şeeri hədəf, bəştə azərbaycanıj vıtə nodonə tolışonin iyən umumən, nodononin. Jıqo dərəsdəm ki, şeer bə tırki zıvonən tərcumə bıbo, ıştə hədəfi pəydo bəkay. Şeer dıqılə Azərboyconı vənəndaşon aradə şə şinə iyən oxo de dave səbıə qəpe. Şair Vətəni təbiəti, əçe qıli-qulistani, əçe boğon ləl-qıli, əçe curəbəcurə pərəndon de yolə məharəti bə ğələmış sə. Həmən bənə siprişi de yola məhəbbəti ıştə milləti ovladon yaddaşi olovnidə ki, Vətəni iyən əçe neməton çı yodo beməken.
Həmişə jığo bıə, Şair bılındiədə bəpəre, "kef" əhliən jintonoku bəh-bəh bəkay, joğo bəzne ki, Şair çəvon "kef"i fiki kardə. Амo Şair bənıvışte bo nığılə fik bıkon, bo hal əhlion.
Zəri ğədri zərqər bəzne. Azərbaycan nəv qılə iqlimiş, zəngin təbiəyıj bıə, fəxr kardeyni qıle məkane. Amo bı məkanda qıle mərəz sakin bıə ki, butun ın rənqarənqəti, təbii aləmi çı i yəndıku fərqli mənzəron, osmoni iyən zəmini, bandi iyən dıyo, səhro iyən vişə ğəbul bəka, əncəx bı olkədə curəbəcurə ğədimə xəlğon, ğədimə sakinəti ğəbul karde əzıni. Çı mərəzondə qıleni bı "Ha bəşti qəvi ğıbon" nomədə bıə şeerdə, Şairi "kunaq"e. In şeeri iminə kərə handeədə bəçımı yod "Əv nibu ım bıbu” ("O olmasın bu olsun") filmiədə Rustəm bəyi kədə dəvardə ziyafət məclisi dəşe. Bə məclisdə Xan Şuşinskiy "Kurdi-Şahnazi" səpe muğam handə, bə məclisdə dəvət kardə bıə qoçu Əsgəri "şesterka" Baloğlan bə harde-həşədəye. Çey nəzəsən ni ın "şahnazi" kurdiye, tatiye, talışiye. Əçe fik mizi səpe bıə nemətonin. Eynən bı şeerdə bıə mərəziən nəzəsən ni, Azərbaycani ğədimə xəlğon, kom millətonin. Ə mərəzən ın məmləkətış dı yolə məhəbbətiş pidə, əncəx məhəbbətış maddiye, mənəvi ni. Heyvaniye - insani ni.
İnson bıəkəs Xıdo ofəyə kardə rənqarənqə təbiətiən ğəbul bəkay, əçe ofəyə kardə xəlqonən. Şeeri hissə-hissə təhlilım karde ehtiyac ni. Şeer dı yolə ustoəti, vey sadə, lokonik iyən hədəfməqsədin nıvıştə bıə. Şairi ustoəti bəvədəye ki, bənə bəzi şairon qafiya xatir "dalay-dalay" vıtdəni. Şeerdə qıle artığa sıxan ni. Şeer Tolışi (nəin ki tolışi) Poeziya ali təbəqondə məxsusi vırəş hıste.
-- Ha ıştı qəv lol bıbu, Ji ləğə pomol bıbu! Im çı sıxan be, karde? Ov çı lokə peşkarde! Yolə ğələt kardedəş, Nuni bə quş hardedəş?! Məqər ləlqıle, mole, Inson kijə - kəvule, Hayədə co- co bıbun?! Milyon əsri etnoson Bəpe çı yodo beşun! Bə i xəlği bo bıbun Ki, iqlə devlətimon! Iqlə xəlq, iqlə zıvon, Iqlə məmləkətimon! Hesteşe iqlə nomış, Əvən: A Z Ə R B O Y C O N I J !..
P.S. Xosə bahandon, əzizə şeerpərəston, ki ın şeeri dəçe lozimi intonasiya ifa kardeş pidə, bə çımı internet-unvani muraciət karde bəzneyon.
Xıdo bıbaxşi boylima. Jığo dərəsdəm ki, Şair bı hurməti layiqe. Imiən bəpe dərk bıkəmon ki, Şairış nıbə millət "mardeynie", ə Şairi şeeri dı lozimi intonasiya avaz nıkardə millət isə "lol bəmarde". Yəni jığo "bəmarde" ki əce dardi hiç kəs əzıni. Çoko bunim "ov" (assimilyasiya) bedəmon, sədomon beşdəni...
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи. [ Регистрация | Вход ]
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
