ALİ NASİR - 55
Səlom, ha Tolışa, çiç hıste, çiç ni?
Çiç bə, Əleyk vote halətı hiç ni.
Im Tolışə kolo səkəm, sənıkəm?
Azan ıştə sədo bekəm, benıkəm?
Bekəm - kali cohil bebəka ğəmə,
Benıkəm – ov bedəş tı bənə dumə.
Əsas səloməte astəye, puste,
İqlə - həzo bıkə Xıdomon hıste.
Vey vaxte ruşin bə cı hamsuyon kə,
Azən cəmə lampə pekəm, penıkəm.
Pekəm – tarsedəmki vey kəs bıbu ku,
Penıkəm – bedəmon rısvo, mələnqu.
Mandəmon mınnəti siyo soğnədə,
Dastımon hamsuyon təylə dovnədə.
Ə minnəti soğnə xo kəm, xo nıkəm?
Dasti çə dovnonku co kəm, co nıkəm?
Co kəm – holyət bəka bo soy-soy həmə,
Co nıkəm – ğır-ğəzo kardedən dəmə.
Madəm ki, Tolış bə çı kandulə şon,
Madəm kitob hıste, nomış – "Tolışon” –
Okəm ə kitobi, çəy qardi pukəm,
Çı cur məsləhəte, okəm, onıkəm?
Okəm – nu əbıni kanə hənqomə?
Onıkəm – milləton bəsıren bəmə.
İyən dınyo dardon eməyn çımısə,
Hamsuyon bə daven çəmə ğəmisə,
Beşdəni sa sore Tolışon sədo
Çiç bıkəm, çiç nıkəm, çiç bıkəm Xıdo?
Votdən dəparçınım, çı yodo bekəm,
Az ıştə kitobi çı cur to bıkəm?
To kəm - rınə bedə milləti kumə,
To nıkəm – vıtedən əy maqiş umə!...
Isət az votdənim, bıvotən şımə
Jin ovi çiç şedə, zındəni sımə.
Ğəribon ğəribim azən bıvrədə,
Boən bıbəməmon ısət ivrədə.
Vətənədə ğəribə hisson dəvoniə şair - Əli Nasir. Tolışi Vətənədə Iştəni ğərib hiss kardə tolışə şair - Əli Nasir. Çı zəmini – çe inə poəvo nəvə bumi ha zərrə, çı kuçon ha qılə qədə sığ, çı bırə kulon ha teğon bəyo qıləy yolə Vətən be-be, çı tolışon bə i yəndı laqeydəti, bə Tolışi muşkilaton biqonəti, bı yoli Şairi dılış bı hevujə Tolışə vilayətdə tanqiş kardə. Tolışi pencopenci dəvoniə siprişə Şair - Əli Nasir. Bə Tolışi "siprişon” ərkyonə tənə jə həxış bıə həxpərəstə Şair (vey təssuf bıbu ki, pəynə tırk bıə, umri qəvədəş bə tolışi dı-se qafie beşə şəxsonən jığo zındən bo "halətış” nıbə tolışi tənə je həxışon hıste).
Səlom, ha Tolış a, çiç hıste, çiç ni?
Çiç bə, Əleyk vote halətı hiç ni
Şəv-rujış "eyş-işrət”də (məsələn; tırkə serialondə, və i.a.) dəvardə "sipriş”ə tolış, Çı Şairi insoni cismi hıl kardə nəzon jiədə – çı həşi jıədə - bənə biə ov bedə. Tolışi "sipriş” ıştənən çok dərəsdə ki, Şair əy, ijən əçəy taxsion, bənə dasi dılə zındə. Iştəni çı Şairi tənəninə sıxanon jiədə çoko xilas bıkəy, eyən zındəni. Kələ anqıştəş Tolışi nəbzi damardə bıə insonpərvərə Şairən çok dərəsdə ki, çı tənbeh nəticə təhqiramiz ne, tərbiyəvi bəniye. Əve, bı taxsorkoro boə, bo əçey ıştəni tənə jeən, dəçe ıştəni məsləhət kardə (çı "cıvonə şair”onku xaiş kardəm, ın noqtə qəte bıznənən. Şeer nıvışte, boşmə smiçka tıknie nıbu, illa ki, milləti tənqidi barədə).
Im Tolışə kolo səkəm, sənıkəm?
Azan ıştə sədo bekəm, benıkəm?
Bekəm - kali cohil bebəka ğəmə,
Benıkəm – ov bedəş tı bənə dumə.
Şair nıştə dıştə boə vəbəvə, dasınoş okardə əçəy vədə, həm suali, həmən dı məsləhəti niyyəti bə dardıdıle; - Ha boylima, ısə əmə çiç bıkəmon dıtı? Çanə ıştı nırəsə cəhəton nio karde bəbe? Tı, oxo keynə duz bəbeş? Oxo ıştı nırəsə cəhəton nuo kardəmon, çanə jıqo bəbe, bəynie, duz be pidəni? Faş kardəmon, cıvonon "ğəmə bekardən” ıştə millətiku dim qordonedən, ıştə milləti bəqəm kardənin.
Əsas səloməte astəye, puste,
İqlə, həzo bıkə Xıdomon hıste.
Xıdo, çoko, bə həmə milləton səlomətətiş co kardə, astə-pustoş doə, botışən co kardə, bətışən doə oxo. Tikəy bəştə fik bıdə, ıştə astə-pustu dı "ğujdi” (mənəviyyati) purkə, bəştə boy – "boy bə Tolış” (Şairi co şeeri nome).
Vey vaxte ruşin bə cı hamsuyon kə,
Azən cəmə lampə pekəm, penıkəm.
Pekəm – tarsedəmki vey kəs bıbu ku,
Penıkəm – bedəmon rısvo mələnqu.
Xıdo ofəyə milləton veyni ıştə kədə lampəşon pekardə, firəvon jidən. Şair ıştə kədə ıştə lampə pekardeyən çəş jedə, məsləhət kardə, pekə, ya ne. Peko, ənə vaxti ruşnə nıvində tolışə boon çəşon, ku be bəznen. Penokoşən co xəlqon çəşədə adi insoni səviyyəku bəyji, rusvo bedəmon.
Mandəmon mınnəti siyo soğnədə,
Dastmon hamsuyon təylə dovnədə.
Ə minnəti soğnə xo kəm, xo nıkəm?
Dasti çə dovnonku co kəm, co nıkəm?
Co kəm – holyət bəka bo soy-soy həmə,
Co nıkəm – ğır-ğəzo kardedən dəmə.
Tolış faktiki qıle millət be-be, dıştə hıstemoni – dıştə zənqin mədəniyyəti, dıştə qədimə tarixi co xəlqi "siyo soğonə jiədə” pıxedə, rost bedəni. Çı soğonə (tırkon hukumətiku) jiku bə ruşnə beşoş, həmə şo bəben, beşdəniş umu kardəş ki, kəynəsə ım hukumət çı tolışiən hıstemoni fiki bəkay, əncəx ğır-ğəzo, hejo, həmonə ğır-ğəzoe ki, dəvom kardə.
Madəm ki Tolış bə çı kandulə şon,
Madəm kitob hıste nomış – "Tolışon” –
Okəm ə kitobi, çəy qardi pukəm,
çı cur məsləhəte, okəm, onıkəm?
Okəm – nu əbıni kanə hənqomə?
Onıkəm – milləton bəsıren bəmə.
Ha milləti ıştə milli mənsubiyyəti təyin karde həxış hıste. Madəm ki, tı, mı ıştə "şiniyəti” – ıştə əsıl nəcabəti, ıştə şəcarə çok zindəmon, boçi oxo əmə ıştəni anqıl kardəynimon bə betəmon, bə əsl-nəcabətış, virə-vırdış naməlum bıə milləton. Madəm tolışi "Tolışon” nomədə kitobış – zıvonış, ədəbiyyatış musiqiş hıste – ıştən dıştə mənəviyyati məşğul beynie. Iştə mənəviyyati "qardiku” təmiz karde həxış hıste. Co millət, mənəviyyatda ıştəni çanən bılınd bızno, bo tolışi mənəviyyati həd təyin karde həxış ni. Əmə ıştə insoni həxi tələb kardəmon, "hənqomə”(93-minə sor) rost bedə, tələb kardənimon, co milləton sıredən bəmə. Yolə darde. Əli Nasir, həqiqi mənədə, dahi qılə Şaire. Bı şəş sətirinə kupletədə, bənə irfani şairon, de ehkami, de ibarənə sıxanon, Tolışi faktiki, umrujnə hali-ğəziyyə, mahiranə təsvirış kardə. Bıjoş Şair! Ğələmı hiç kıl nıbu!
Uyən dınyo dardon eməyn çımısə,
Hamsuyon bə daven çəmə ğəmisə,
Beşdəni sa sore Tolışon sədo
çiç bıkəm, çiç nıkəm, çiç bıkəm Xıdo?
Votdən dəparçınım, çı yodo bekəm,
Az ıştə kitobi çı cur to bıkəm?
To kəm - rınə bedə milləti kumə,
To nıkəm – vıtedən əy maqiş umə!...
Əcəbən, Şair holiku bə hol ovaştə. Niyyətış bə boə nəsiyyət doe be. Sıxan bə sıxani anqıl be, "hənqomə” bəçəy yod dəşe, yaronoş xəvəy, dılış dəje, təlatumin be. Mavitənbən "dınyo dard”ən bəsə Şairi amon bo bıən. Yolə siyasət kardə hamusyon, quya bəçəmə qorə, guya bə çəmə havar beşdən, dı iyəndı bə "dave”yin. Bı daveyondə Tolışi "nom”ış hıste, sədoş ni. Çan sorone tolışi hol tənəzzulədə... Yəni tolış bə ruşnə beəşnibu? Şairi dıl təkəy, Xıdo! Tı ıştən bə Tolışi rəhm bıkə!
Isət az votdənim, bıvotən şımə
Jin ovi çiç şedə, zındəni sımə.
Ğəribon ğəribim azən bıvrədə,
Boən bıbəməmon ısət ivrədə.
Əzizə bahandon, əzizə şeerpərəston, hiç şubhə ni ki, ın şeer çı tolışi poeziyadə vırəş aliməqame, ənçəx Şairi ın sıxanon bə şeeriyyəti xatir ne, bo milləti taleyi xatir nıvıştə ki, ayığ bıbuəmon. Sımə məbəmon. Bıznəmon bı dınyodə, bə Tolışi rifai zidd, kon proseson şedən. Bə hiççiən zumon nıvışqo, hiç nıbo dılış təkə Şairi coli mahaştəmon.
Bıjioş Şair, Tolış de tı, Tı de Tolışi! Hiç qilə zu nə xəlği məhəbbəti çı Şairi dıldə, nəən Şairi məhəbbəti çı xəlği dıldə bekarde əzıni.
Əmə detı iyən dıştı şeeron nəfəs sedəmon! Hejo dıtımon!
Movludı mubarək!!!
P.S. Əzizə tolışon, ımiən bıvıtom ki, zındəm ın şeyri bə tolışə sayton poeziya tema dənoə bəbe, əncəx şıməku xaiş kardəm, jığo bıkən ki, hiç nıbo dı beməno şeeron i səhifədə nıbo.
Məzair Əhədov,
şeerpərəst
|
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
