- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?
- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Главная » 2010 » Май » 29 » Poeziyədə bənə mayəzizə obıə şair ( I nıvıştəy)
16:02
Poeziyədə bənə mayəzizə obıə şair ( I nıvıştəy)
Allahverdi BAYRAMI bayrami@mail.ru
Mehmon Ğərəxonizoə Əliyev 01.05.1957-nə sori Ostoro rayoni Şiyəkoni diyədə bə dınyo omə. 1979-nə sori ADPU filoloji fakultəş oroxniyə. Çə vaxtiku ıştə diyədə mıəllim ko kardedə. Mıddəti Şiyəkoni məktəbi direktor, Lankoni Universiteti mıəllimən bıə.
Isət Azərboyconi Milli Akademiyə dissertante. Nezə vaxtonədə "Molla Vəli Vidadi poetikə” mevzuədə dissertasiyə mıdafiyə bəkarde.
Mehmon dəvardə əsri 80-nə ədəbiyə nəsli talantə nımayəndəy. Çəmə dızıvonə şaironədəy. Bə tırkiyən, bə tolışiyən – hay deynən zıvonədə çok nıvıştə sənətkoy. Şeironış respublikə mətbuatonədə ve darc bıə. İnsoni dıləntonə aləm, xəlqi telə - şinə jimon, iyəndı piə cıvonon nığılə hissiyyat, fəlsəfiyə fik-fam Mehmoni poeziyə əsosinə mevzuyonin. Ço şeirinə kitobi mıəllife, çəvonədə qıleyni tolişiyədəy: "Bəy buşom, Xıdo”( 2000). Iştə in seminə kitobış bəştə nənə - bə Həbibulla kinə Humra iyən bə mərhum Əhəd Muxtari rufi həsrış kardə. Həmonə kitobi navsıxani bınıvışt Ostoro ruşinfikə avlodonədə qıleyni İltifat Ağayeve. Marağin bəbe ki, bəhandonən bızının: 20 sorisə ve əbi ki, Mehmon bə tırki nıvıştedəbe, həmən ve çokən nıvıştedəbe, Azərboyconi Ənıvışton İttifoqi uzv be, dı qılə kitobi təqdimat mərosim de təntənə dəvardəbe, ədəbi ictimaiyyat ın istedadinə şairi çok zınedəbe, çəy nıvıştəyon zıvonon əzbərbe... Bəs coko be Mehmoni bıştə inə zıvonədə - tolişiədə kamən ne, i kitob şeirış nıvışte , ıştənən kamə vaxtədə ? Bı sıvoli cəvobi hurmətinə bahandon "Bəy bışom, Xıdo?” kitobi navsıxanədə umute bəzınen. İ. Ağayev nıvıştedə: "Dədə Zülfüqardan üzü bəri gələn və Əhəd Muxtarın "Çımı dıli qısmətiş” şeirlər kitabıyla özünün gerçək poetik anlarını yaşayan qədim talış dili – üz-gözündə məsum uşaq təbəssümü heç əskik olmayan gənc balasını – Mehman Qaraxanoğlunu da öz içinə - dərin qatlarına çağırdı. ( "Bəy buşom, Xıdo”, s. 6) Bə İltifat mıəllimi sıxani ğıvvə, Mehmoni hissiyyatinə şairbe çəy nıvıştəyon har sətrədə, çəy jimoni har dəyğədə vinde bedə. Məsələn, ruji "çəmə xəlqi Dədə Qorqud Məsudi Devran iqlə məclisədə qıləy ğədimə tolışə mahne handedə”( həmonə şeiri epiqraf), Mehmon çə mahne təsiriku nıvıştedə:
Rufon hıtə eğvol pebey bəsəpo, In dınyo bə sədə çiç hıse, bıvot. Boy mıni nu bıkə tı səyku bə po, Bıkışt çımı coni, ijənən bıboft. ( s.20)
Mehmoni kam şeir bəbe ki, bə i kəsi ithof nıbu, yaxud kam şeirış bəbe ki, epiqrafış nıbu. İm nuşo doedə ki, Mehmoni şeiron realə unvanışon hıste, de jimoni bastə bıə məğomonış hıste, de cınəvəy təsiri, de bəsəoməy həlhələ bə ğələm sə bıən. Bəroy ki, Mehmoni poeziyədə jimon de lənqəri valay doedə, xəy de şəri, bevəci de çoki, insonəti de şəytonəti, savdı de ğəzəbi... tıkbıtık mandedən, in davo- mərəkə Lirikməni dıli kandedə, bırcınedə...İ. Ağayev nıvıştedə: "Mehman Qaraxan oğlunun şeirlərində... sanki səngiməyən bir qovğa, ipə - sapa yatmayan bir mərəkə vardır. Şair ictimai mövzuda yazdığı şeirlərdə nə qədər üsyankardırsa, lirik əsərlərində bir o qədər kövrəkdir” :
Zıvonım dı xıçəy, dılım dı xıçəy, In dınyoən dı xıçəy, zir – zəbər məkən. Çımı dıli zəhər vəse bəmıno, Çımı çəşə arsiən boy zəhər məkən. (s 38)
Mehmoni fəlsəfiyə şeiron veyin. Dınyo binobeku, insoni xəlqbeku, ərşi futuhatiku, xəy de şəri mıbarizəku... bəhsəkə şair hətta ən hırdə cınəvonku: do-çu, livə, zizə, qıtı... şairi nəzə cəlbəkə har çiyku bə fəlsəfiyə dumoton şedə, bəvon poetikə mənə doedə: de şinə - şəkə ləfzi, de səmimiyə qəpi, de xəlqi soyə zıvoni təsvir-tərənnum kardedə:
İnsoni conkənış karde, ruji eqıne -marde, ğəbi jimon... Mehmoni poeziyədə ve rast omə mətləbonədəy. Lakin çəy bəhs əkə "... ölüm ( İ. Ağayev nıvıştedə) son nöqtə deyil, ... üç nöqtədir, nəyinsə ( həyatın) davamıdır, dipdiri bir şeydir...”
"Onun (fəlsəfi) şeirlərini oxuyarkən, adama elə gəlir ki, dünyaya yeni bir gözlə baxırsan, sanki həyatda olanları daha aydın anlayırsan” ( Ziyad Əliyev. "Tolışi sədo” № 5(58), 2002) :
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
