Среда, 08.02.2012, 20:24
ТалышИнфо - новости, политика, аналитика
Приветствую Вас Гость | RSS
Тема дня
Исмаил Шабанов: Мы не имеем права на ошибку

О сегодняшнем дне талышей, проживающих в России, наш корреспондент беседует с Председателем РОО "Талышская диаспора" Исмаилом Мусаевичем Шабановым

- Исмаил Мусаевич, расскажите, пожалуйста, когда образовалась талышская диаспора и как давно талыши поселились в России?

- Талышская диаспора существует с 2008 года. В основной своей массе талыши переехали жить в Россию не так давно, можно сказать, после распада Советского Союза, впрочем, как и представители многих других народов. Теперь Россия стала для нас историческим местом проживания – второй родиной. Подавляющее большинство переселившихся в Россию талышей живет в основном в Москве, Санкт Петербурге, Екатеринбург, Тюмени и в Астраханской области.
Категории раздела
В мире
Страны СНГ
Аналитика
Личности
Наши новости
Актуальные
Аналитика
Архив записей
Главная » 2010 » Май » 30 » Vəlişah - Şairon Şah
23:17
Vəlişah - Şairon Şah

Məzair Əhədov
mazairsof@mail.ru

Bə yolə sıxanon "Yolon sıxan” votə bedə, bə qorə ne ki, sıxani əvot yolə şəxsiyyət  bıə, bə qorə ki, əçəy kardə sıxani yolə mənoş bıə, ə sıxanon bə məxlogi mənəvi-tərbiyəvi təsirış bıə. Tolış qədimə xalqən bıbu bə mənəvi-əxlaqi-tərbiyəvi təsir kardə mudrikə sıxanon ehtiyocış hısteşe. Bə qorə ki, mənəviyyati tavzı çəşondə xəlqi qədiməti qoni kardəni. 

Tolışi zıvon dı nığılə sıxanon zanqine. Im xəzinə ıştəni xəlğe ali məçlisondə, nəsrdə, poeziyadə, şifai-xəlq ədədbiyyatiədə punhan kardeynie. Bı roədə ərkonə ğədəm şodoə şairondə qləy – tolışi siprişə şair Vəlişah Əliyeve. Şair həyğətən ıştə xəlqi səbarzə həkime. Tolışə xəlqi "coni doji”, har təlabati bənə ıştə coni doji qəbul kardə, iyən çan sorone ki, dı əzmi dəçəy "mualicə” məşğule. Bokuədə, 80-minə soron orəxədə, 90-minə soron sıftədə "turk”, "turan”, "turan elləri”, "biz turkuz” sıxanon məseku bə con omə, tanqənəfəs, tanqədıl bıə tolışə tələbon, əçe "Çəşon  ruşin” şeeri dıli məlhəm, dılarəm bıə. Vindəkəson votedən ki, ın novrəstə tələbon ın şeeri dı qıle vəcdə vıtedəbin ki, nəinki çəvon çəşon ruşin əbin, çə çəşon otəşiku de həm sohbəton çəşon ruşin əbin. Şubhə ni ki, "Çəşon ruşin” tolışi poeziya ali ləlondə qılenie, iyən ə dovri tələbati mukəmməl təmin kardə şeerondə bıə, ısən ışta aktualətiş qin kardəşni.

In məqalaədə ısə, çımı məqsəd hiçən "Çəşon ruşin”i təhlil ni. Hərçənd bo təhlil be layiqə şeere - İnşaAllah, Xıdo rəvo bızno peşonə rujon – amo bı məqalədə məqsədım Şairi çı har devri mənəvi-ruhi təlabəti təmin kardə, çısəbəsəş har sətırışdə yolə sıxanonoş bıə, "Bəvarde” şeerie... İnşaAllah çı şeeri təsiriku, həm tolışə xəlqi mənəviyyat zənqin bəbe, həmən co şairon bı roədə kaştə doon şiv bəjen, havzə bəben...
 
Məlum məsələye ki, kutləvi mətbuatış - əsasən teleradioş nıbə xəlqi şairon dıştə xəlqi unsiyyət kardeədə cətinəti kəşdən. Sosial mışkulaton jiədə oqıniə xəlq ısə, ve vaxti, şeeri hayədə bedəni. Iştə geyzoni xirtədə bıbıri, kitob bıstəni, boəçəy hande ıştə vaxti sərf  bıke – ımən çətinə məsəlonədəy. Bəs Şair ıştə sıxanon bəştə xəlqi çoko bırosnio Vəlişah tolışi mudrikə şairondəe, iyən əçəy ənən vaxtış ni ki, çəşke ki, keynə tolışı telekameron ıştə abyektitvi bəy tuş bəkan, əvən də vasitə dıştə xəlqi qəp bəjey. Şair dı siprişə nomi iştə xəlqi xəy-şərədə dılısoxti deştə həmişəbaharə şeeron iştirak kardə. Əçe jiə di iyən ətraf diondə jəğo qıle vəyə ni ki, bə Şairi şeeron muraciət kardə nıbu.
 
Tolışi vəyərınondə tolışə zıvon məhbuse. Bı zıvondə bo vəyərınə vote bəbeki hiççi nıvıştə bıəni. Xəyrə-dıvo,  vəyuə kinə, bəqəzoə bə tolışə zıvondə tarifə şeeron kamiətiku milləti ğeyrətinə zoon hejo korığoşon kəşə. Çəmə siprişə Şairi bı rodə şodoə po pok bəbe, inşaAllah, iyən inşaAllah çı şeeri təsiriku, həm tolışə xəlqi mənəviyyat zanqin bəbe, həmən co şairon bı roədə kaştə doon şiv bəjen, havzə bәbен, iyən һәmәn, omə nəsli cıvonə şairon ın şeeri bоştәnо numunə bәznеn...

Bəvarde

Deşmen məqət, dustış hıste,
Dust bıqətoş dust bəvarde.
Xəsis çıl ğəz çoli bınədə,
Dasojəti das bəvarde.

Çı ğızıli ni bərabər,
Dənəmeku əv be əzbər.
Ranqış nıdoe pyrşey ğədər,
Pulo barşie, pas bəvarde.

Tarə noydən otəşisə.
Ast ekardə əçe ə sə.
Mı yolonku jığom məsə,
Dıl bısuto, ast bəvarde.

Umu bıbo, İmon bıbo,
Səğ bəmandeş tufon bıbo.
Dıli həmro şeyton bıbo,
Ə dıl har koy nəs bəvarde.

Otəş veyən bərk bısuto,
Bəqine bə ovi xoto.
Ov pebəşe bəka xəto,
Bəçe səyo yas bəvarde.

Vəliş tınən bıəbiş noşi,
Bəs ın dardi ki əkəşi?
Vey kəs ıştə cır bıə aşi,
Bəştə ağıl xas bəvarde

Cı Tolışi, iyən zəmonə Nizami Qənğvie Vəlişah... Yolə sıxanon kardə, yolə merdə Vəlişah... Az təsəvvur kardəm, vəyə məclisondə Şairi ın şeerış çoko dı purə qəvi, dı yolə vəcdə votəşe.

Deşmen məqət, dustış hıste,
Dust bıqətoş dust bəvarde.

Bo bəqəzoə bəsə ımisən çokə nəsiət çiç be bəzne? Ən məsuliyətonə anonış çığınjəğoe. Ən çokə ğəzənc dusti vey beye. Bəsə bəysən xeyrinə iyən çətinə ğəzənc deşmeni dust kardeye. Mukəmməl qıləy nəsiyyət...

Xəsis çıl ğəz çoli bındə,
Dasojəti das bəvarde.

Xəsisə odəmi, bə hiç kəsi xeyr nıdoə odəmi isə, dustış əbıni. Dasojəti das bəvarde, dust bəvarde...

Çı ğızıli ni bərabər,
Dənəmeku əv be əzbər.
Ranqış nıdoe pyrşey ğədər,
Pulo barşie, pas bəvarde.

Çokə inson, çokə dust bənə ğızıli qıle çie. Iştə dustuku rıkən bıko, bo dusti "namə ğızıl” be qorə, "ranqış” əqardıni, peşt əqordıni "Bərk”ə (pulo-polad) duston bərk arişidən, pasi qətdən.

Tarə noydən otəşisə.
Ast ekardə əçe ə sə.
Mı yolonku jığom məsə,
Dıl bısuto, ast bəvarde.

Bo dustəti karde rufış urfani bıə, dusti dıli dardi dərəsə dıləsuton çokin. "Hışkə pojondə” dust beəşni. Yəni dust əqətnin bə peştipuri qorə.

Umu bıbo, İmon bıbo,
Səğ bəmandeş tufon bıbo.

Ən xosə dust və ən zumandə, iyən ən etibarinə dust Xıdoe, iyən bə Xıdo bəndəti kardəkəsone.

Dıli həmro şeyton bıbo,
Ə dıl har koy nəs bəvarde.

Xıdo bə Şeytoni iyən dey dust bıəkəson lənət bıko
 

Otəş veyən bərk bısuto,
Bəqine bə ovi xoto.
Ov pebəşe bəka xəto,
Bəçe səyo yas bəvarde.

Har çi həddış beynie... Xeyri dı şəri arədə, otəşi dı ovi arədə... Dahi farsizəban şair Cəlaləddin Rumi şeerondə çı dusti dı dusti arədə səmimiyyəti pardə labud be barədə sohbət şedə. Rumi vıtdə "bo ləzətinə xorək pate ovən vacibe, otəşən vaçibe əncəx arədə ğəzən nıbo, hiç xeyrış ni”. Ğəzəndə bıə ov, iyən kiədə sənoə bıə otəşiən həcmışon bə yəndı bob beynie. Yəni ğəzən dı ovi ğıçbəpur bıbo, kiə ezımış vey bıbo, "ov pebəşe bəka xəto”, otəşi ubəkışte...

İn kupleti handeədə fəxrım karde ki, çəmə eli şairi fikron çı dınyo klassik fəlsəfi şairon penə mərtəbondə aliməqam bıə,  YUNESKO çey moədə bıə ruji Rumi rujış elan kardə dahi qıle Şairi fikron bə yəndı bob umin.
     
Vəliş tınən bıəbiş noşi,
Bəs ın dardi ki əkəşi?

Ne sipriş... Əmənən noşi nimon... Bəməsemon ıştı nəsiəton... Dardonən, dasbədas bədomon, ivırədə bəkəşemon. Tıniş çı tolışon ən çokə dust.

Vey kəs ıştə cır bıə aşi,
Bəştə ağıl xas bəvarde

Dod, əmon,  çə "ağılmandon” dastə. Ən bədbəxtəti əve ki, Şair, in "ağılmand”on, boştə, bın cır bıə aşi muştəri nəvedən...

Bıjioş Vəlişah - Şairon Şah! Bıjiş Tolışi Poeziya! Bıjioş Tolış!


P.S. Əzizə tolışon, ımiən bıvıtom ki, zındəm ın şeyri bə tolışə sayton poeziya tema dənoə bəbe, əncəx şıməku xaiş kardəm, jığo bıkən ki, hiç nıbo dı beməno şeeron i səhifədə nıbo.


Категория: Наши новости | Просмотров: 580 | Добавил: admin
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]
Форма входа
E-mail:
Пароль:
Онлайн ТВ
Поиск
Статистика
Онлайн всего: 4
Гостей: 4
Пользователей: 0
Наши партнеры
Tolışə poeziyə
Tolışi ədəbiyyot
Türkcə analitika
Самые популярные
Статистика онлайн
Copyright MyCorp © 2012Используются технологии uCoz